चर्को भाषणको राजनीति र जनताको कठोर फैसला !

  • लोकेन्द्र बहादुर शाही

  • नेपालको पछिल्लो प्रतिनिधि सभा चुनावको मत परिणामले देशको राजनीतिमा एउटा गम्भीर सन्देश दिएको छ। यो परिणाम केवल जित–हारको साधारण गणित मात्र होइन, बरु वर्षौँदेखि चल्दै आएको राजनीतिक सस्कारमाथि जनताले दिएको स्पष्ट र कठोर फैसला हो। चुनावी मञ्चमा चर्को स्वरमा भाषण गर्ने, ठूला नारा लगाउने र जनतालाई भावनात्मक आश्वासन बाँड्ने राजनीति अब पुरानो हुँदै गएको संकेत अहिलेको प्रत्यक्ष र समानुपातिक मत परिणामले प्रस्ट देखाएको छ।
    विगतका धेरै वर्षदेखि नेपाली राजनीतिमा एउटा प्रवृत्ति देखिँदै आएको थियो नेताहरू मञ्चमा उभिएर देश बदल्ने ठूला–ठूला प्रतिबद्धता व्यक्त गर्ने, भ्रष्टाचार अन्त्य गर्ने घोषणा गर्ने, युवालाई रोजगारी दिने वाचा गर्ने, गाउँ–गाउँमा विकास पुर्‍याउने सपना देखाउने। तर चुनाव सकिएपछि ती वाचाहरू प्रायः भाषणमै सीमित हुने भएका थिए । जनताको धैर्यता क्रमशः कमजोर हुँदै गयो र विश्वासमा गम्भीर दरार पैदा भयो। तेसैकारण हिजो भाषणमै सिमित हुने नेताहरू लाई जन्ताले गतिलो जबाफ दिएका छ्न ।
    राजनीतिमा भाषणको महत्व नकार्न सकिँदैन। भाषणले विचार प्रस्तुत गर्छ, जनतालाई प्रेरणा दिन्छ र नीति तथा दृष्टिकोण स्पष्ट पार्छ। तर जब भाषण मात्र राजनीतिका लागि पर्याप्त ठानिन्छ र व्यवहारिक काम तथा परिणामलाई दोस्रो स्थानमा राखिन्छ, तब त्यो राजनीति जनताको विश्वास गुमाउने दिशातर्फ अघि बढ्छ। अहिलेको मत परिणामले यही वास्तविकता उजागर गरेको छ।
    आज नेपाली समाजमा एउटा गहिरो असन्तोष देखिन्छ। देशका लाखौँ युवाहरू रोजगारीको खोजीमा विदेशिन बाध्य छन। गाउँमा कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य र पूर्वाधारको अवस्था अझै सन्तोषजनक छैन। ग्रामीण क्षेत्रका नागरिकहरू आधारभूत सेवाबाट समेत वञ्चित छन। यस्ता समस्याबीच नेताहरूले मञ्चमा उभिएर जति नै चर्को भाषण गरे पनि त्यो जनताको जीवनसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित नदेखिँदा जनताको मनमा निराशा पैदा हुनु स्वाभाविक हो।
    पछिल्लो चुनावी परिणामलाई हेर्दा जनताले यही निराशालाई राजनीतिक निर्णयमा रूपान्तरण गरेको देखिन्छ। मतपत्रमार्फत व्यक्त भएको यो निर्णय वास्तवमा लोकतन्त्रको सबैभन्दा शक्तिशाली अभिव्यक्ति हो। चुनावी सभामा हजारौँ मानिसको भीड जम्मा हुन सक्छ, नारा घन्किनए सामाजिक सञ्जालमा प्रचारको लहर चल्यो। तर अन्तिम निर्णय भने जन्ताको हात देखि मतपेटिकामा सुरक्षीत भयो जब मतगणना सुरु भयो, त्यही मतपत्रले वास्तविक जनमत प्रकट गर्यो ।
    यसपटकको परिणामले देखाएको सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा के हो भने जनताले अब भाषणभन्दा परिणामलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन। उनीहरू नेताको आवाज कति ठूलो छ भन्ने आधारमा होइन, नेताले गरेको काम कति ठोस छ भन्ने आधारमा निर्णय गर्न थालेका छन। यही परिवर्तन नेपाली लोकतन्त्रका लागि सकारात्मक संकेत पनि हो।
    विगतमा धेरै पटक राजनीतिक दलहरूबीच प्रतिस्पर्धा नारामा सीमित भएको देखिन्थ्यो। एक दलले अर्को दललाई दोषारोपण गर्ने, विगतका असफलतामाथि आरोप लगाउने र आफूलाई मात्रै समाधानको रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रवृत्ति व्यापक थियो। तर जनताले यस्तो राजनीतिक शैलीप्रति क्रमशः असन्तोष व्यक्त गर्दै आएका छन। अहिलेको चुनावी परिणामले त्यो असन्तोषलाई स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ।
    राजनीतिमा जनताको विश्वास सबैभन्दा ठूलो पूँजी हो। यदि त्यो विश्वास कमजोर हुन्छ भने कुनै पनि दल वा नेता दीर्घकालसम्म टिक्न सक्दैन। अहिले देखिएको मत परिणाम वास्तवमा धेरै राजनीतिक शक्तिहरूका लागि गम्भीर चेतावनी हो। यो परिणामले बताएको सन्देश स्पष्ट छ—जनताको अपेक्षा बुझ्न नसक्ने राजनीति भविष्यमा अझ ठूलो चुनौतीको सामना गर्न बाध्य हुनेछ।
    राजनीति सेवा हो, सत्ता होइन। यदि यो मूल भावनालाई नेतृत्वले आत्मसात गर्न सकेन भने जति नै चर्को भाषण गरे पनि त्यो दीर्घकालसम्म टिक्न सक्दैन। आजको मत परिणामले यही सत्यलाई पुनः स्मरण गराएको छ। लोकतन्त्रको वास्तविक शक्ति यही हो—नेताले बोलेका शब्दभन्दा जनताले दिएको मत धेरै शक्तिशाली हुन्छ। र जब जनताको मत बोल्छ, तब चर्को भाषणको आवाज स्वतः मौन हुन बाध्य हुन्छ।

  • २८ फाल्गुन २०८२, बिहीबार २३:३८ प्रकाशित

  • Nabintech