रुकुम पश्चिम ,१ असोज ।

कुनै समय चौरजहारी विमानस्थलमा जहाज आउने खबर गाउँभरि फैलिन्थ्यो। आकाशमा जहाज देखिनासाथ बालबालिकादेखि बूढाबूढीसम्म काम छाडेर विमानस्थलतिर हेर्न पुग्थे। जहाजको आवाजसँगै विमानस्थल आसपास चहलपहल बढ्थ्यो। यात्रु आउने–जाने क्रमसँगै होटल, पसल तथा स्थानीय व्यापार व्यवसाय पनि चलायमान हुन्थे।
तर अहिले त्यही चौरजहारी विमानस्थलको दृश्य फेरिएको छ। जहाज उड्ने र अवतरण गर्ने धावनमार्गमा यात्रुको चहलपहल छैन। बरु घाँस, झारपात र बुट्यान फैलिएका छन्। विमानस्थलका संरचना तथा उपकरणसमेत संरक्षण र नियमित सञ्चालनको अभावमा जीर्ण बन्दै गएका छन्।
करोडौँ रुपैयाँ खर्च गरेर धावनमार्ग कालोपत्रे गरिए पनि नियमित हवाई सेवा सञ्चालन हुन नसक्दा चौरजहारी विमानस्थल राज्यको लगानी उपयोगविहीन बनेको स्थानीयको गुनासो छ। उनीहरू विमानस्थल निर्माण र स्तरोन्नति मात्र नभई त्यसपछि नियमित सेवा सञ्चालनमा समेत राज्यले ध्यान दिनुपर्ने बताउँछन्।
चौरजहारीका स्थानीय प्रेम विकलाई विमानस्थलको पुरानो चहलपहल अझै सम्झनामा ताजै छ। पहिले जहाज आउनेबित्तिकै गाउँभरिका मानिसमा उत्साह छाउने गरेको उहाँले बताउनुभयो।
‘पहिले जहाजको आवाज आउनासाथ गाउँभरि बालबालिकादेखि बूढाबूढीसम्म आकाशतिर हेर्थे। कस्तो चहलपहल हुन्थ्यो। हप्तामा जहाज आउँथ्यो, गाउँभरि खुसी छाउँथ्यो,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘तर विमानस्थल कालोपत्रे भएपछि त सदाका लागि बन्द भएजस्तो भएको छ। अहिले एउटा पनि जहाज आउँदैन।’
स्थानीय कमला नेपालीका लागि विमानस्थल यातायातको माध्यम मात्र थिएन, गाउँको व्यापार र रोजगारीसँग पनि जोडिएको आधार थियो। जहाज सञ्चालनमा रहँदा होटल, पसल तथा अन्य व्यवसायमा समेत चहलपहल हुने गरेको उहाँको भनाइ छ।
‘जहाज भएको समयमा यहाँ व्यापार व्यवसाय निकै चल्थे। अहिले त व्यवसाय पनि शून्यजस्तै अवस्थामा छन्,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘जहाज भए पर्यटक आउँथे, होटल र पसल चल्थे। अहिले त सबै बन्दजस्तै भएका छन्।’
जाजरकोटको भेरी नगरपालिकाका नविन रोकाय पनि चौरजहारीमा जहाज आउँदाको समय सम्झनुहुन्छ। उहाँका अनुसार जहाज आउँदा गाउँका मानिसहरू काम छाडेर भए पनि विमानस्थलमा पुगेर जहाज हेर्ने गर्थे।
‘विगतमा जहाज आउँदा हामी गाउँभरिकै मान्छे काममा लागेको भए पनि एकछिन काम छोडेर भए पनि पारी जहाज हेर्न जान्थ्यौँ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘तर के गर्नु, जहाज आउनै छोड्यो।’
उहाँको प्रश्न छ—अब चौरजहारीमा जहाज आउँछ कि आउँदैन?
कालोपत्रेपछि झनै सुनसान
वि.सं. २०२८ सालमा सञ्चालनमा आएको चौरजहारी विमानस्थलले लामो समयसम्म रुकुम पश्चिमसहित जाजरकोट र सल्यानका नागरिकलाई हवाई सेवा दिँदै आएको थियो। सडक सञ्जाल कमजोर रहेको समयमा नेपालगन्ज र काठमाडौँसँग जोड्ने हवाई सेवा यहाँका नागरिकका लागि महत्वपूर्ण यातायातको माध्यम थियो।
तर धावनमार्ग कालोपत्रे भएपछि भने हवाई सेवा नियमित हुन सकेन। २०७० फागुनदेखि २०७२ भदौसम्म पाँच करोड ५९ लाख रुपैयाँ लागतमा धावनमार्ग कालोपत्रे गरिएको थियो। कालोपत्रेपछि हवाई सेवा थप सहज हुने र नियमित उडान सञ्चालन हुने स्थानीयको अपेक्षा थियो। तर, त्यसको विपरीत विमानस्थल झनै सुनसान बन्दै गयो।
चौरजहारी नगरपालिका प्रमुख पुष्प वादीका अनुसार कच्ची धावनमार्ग हुँदा नियमित रूपमा जहाज आउने विमानस्थल कालोपत्रे गरेपछि झाडीले ढाकिने अवस्थामा पुगेको छ।
‘धावनमार्ग कच्ची हुँदा जहाज नियमित आउँथे। अहिले करोडौँ खर्चेर कालोपत्रे गर्दा पनि विमानस्थल सुनसान छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘राज्यको ठूलो लगानी खेर गएको छ। यहाँका सर्वसाधारण हवाई सेवाबाट वञ्चित हुनुपरेको छ।’
उहाँका अनुसार धावनमार्ग कालोपत्रे भएपछि विमानस्थलमा नियमित उडान हुन सकेको छैन। स्थानीय तहले विमानस्थल सञ्चालनका लागि नेपाल वायु सेवा निगम र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलगायत सम्बन्धित निकायसँग पटक–पटक आग्रह गर्दै आएको भए पनि अपेक्षित रूपमा सेवा सञ्चालन हुन नसकेको उहाँले बताउनुभयो।
‘२०७० फागुनदेखि २०७२ भदौसम्म सरकारले धावनमार्ग कालोपत्रे गर्ने निर्णय गरेपछि अब जहाज नियमित चल्छ र स्थानीयलाई निकै सहज हुन्छ भनेर उत्साहित भएका थियौँ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘तर कालोपत्रेपछि जहाज नै आउन छोडे।’
नगरप्रमुख वादीका अनुसार विमानस्थल सञ्चालन नहुँदा सबैभन्दा बढी समस्या बिरामी र विपन्न नागरिकलाई परेको छ। चौरजहारी नगर अस्पतालबाट दैनिक चारदेखि पाँच जना बिरामी अन्यत्र उपचारका लागि रिफर हुने र उनीहरूलाई सडकमार्गबाट लैजानुपर्ने अवस्था रहेको उहाँले बताउनुभयो।
‘विमानस्थल बन्द हुँदा बिरामी र विपन्न नागरिकलाई ठूलो समस्या भएको छ,’ उहाँले भन्नुभयो।
हवाई सेवा बन्द हुँदा चौरजहारी आसपासका गुफा तथा धार्मिक स्थलसमेत पर्यटनको दृष्टिले ओझेलमा परेको नगरप्रमुख वादीको भनाइ छ। विमानस्थल सञ्चालनमा आए पर्यटनसँगै होटल, पसल र स्थानीय व्यापार व्यवसायमा समेत सुधार आउने उहाँको विश्वास छ।
नेपाल वायु सेवा निगमले भने कालोपत्रेपछि केही उडान भए पनि कोरोना महामारी सुरु भएपछि माथिल्लो निकायको आदेशमा उडान बन्द भएको जनाएको छ।
तीन जिल्लाका नागरिक प्रभावित
चौरजहारी विमानस्थल रुकुम पश्चिमका नागरिकका लागि मात्र नभई जाजरकोट र सल्यानका केही क्षेत्रका नागरिकका लागि समेत महत्वपूर्ण मानिन्छ। सडक सञ्जाल कमजोर रहेको समयमा आपत्कालीन यात्रा, बिरामीको उपचार, सरकारी कामकाज तथा अन्य अत्यावश्यक यात्राका लागि विमानस्थलको भूमिका महत्वपूर्ण थियो।
अहिले हवाई सेवा बन्द हुँदा दुर्गम पहाडी क्षेत्रका नागरिकले लामो र कतिपय अवस्थामा जोखिमपूर्ण सडक यात्रा गर्नुपर्ने अवस्था छ। नेपालगन्ज, काठमाडौँलगायतका सहरसम्म सडकमार्गबाट पुग्न समय लाग्ने भएकाले नियमित हवाई सेवा पुनः सञ्चालन गर्नुपर्ने माग स्थानीयस्तरमा उठ्दै आएको छ।
स्थानीयका अनुसार विमानस्थल सञ्चालनमा आए बिरामीलाई तत्काल उपचारका लागि बाहिर लैजान सहज हुनेछ। पर्यटकको आवागमन बढ्दा होटल तथा पसलमा व्यापार बढ्ने र स्थानीयस्तरमा रोजगारीका अवसरसमेत सिर्जना हुन सक्नेछ।
त्यसैले करोडौँ रुपैयाँ खर्च गरेर निर्माण तथा स्तरोन्नति गरिएको विमानस्थललाई झाडीले ढाकिन दिनुभन्दा नियमित उडान सञ्चालनका लागि आवश्यक पहल गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ।
सञ्चालनका लागि सांसद शर्माको पहल
प्रतिनिधिसभा सदस्य गोपाल शर्माले चौरजहारी विमानस्थल सञ्चालनका लागि आफूले पहल गरिरहेको बताउनुभएको छ। उहाँले पर्यटनमन्त्रीसँग भेटेर विमानस्थल सञ्चालनका लागि आग्रह गरेको र सरकारबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको बताउनुभयो।
‘यसअघि सञ्चालन गर्ने एउटा सेड्युल तयार भएको थियो। तर राजनीतिक कारण सरकारको आलोचना भएपछि सरकारले त्यो सेड्युल स्थगित गर्‍यो,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘म पनि सरकारप्रति सकारात्मक छु। सरकारले पनि सञ्चालनमा ल्याउन पहल गरिरहेको छ। विमानस्थल सञ्चालनमा आउनेमा आशावादी छु।’
पछिल्लो समय विमानस्थल सञ्चालनका विषयमा व्यापक छलफल भइरहेको र सकारात्मक नतिजा आउने सम्भावना रहेको उहाँको भनाइ छ।
चौरजहारी विमानस्थलमा नियमित हवाई सेवा सञ्चालनको माग यसअघि पनि संसददेखि स्थानीय तहसम्म उठ्दै आएको थियो। रुकुम पश्चिमबाट निर्वाचित पूर्वसांसद जनार्दन शर्मा र जाजरकोटबाट निर्वाचित पूर्वसांसद शक्तिबहादुर बस्नेतले समेत विमानस्थलमा हवाई सेवा सञ्चालन गर्न सरकारसँग माग गर्दै आउनुभएको थियो।
जाजरकोट, रुकुम पश्चिम र सल्यानका नागरिकलाई समेत पायक पर्ने स्थानमा रहेको विमानस्थलको पूर्वाधार तयार अवस्थामा रहेको भन्दै नियमित उडान सञ्चालनका लागि निरन्तर आवाज उठे पनि अहिलेसम्म विमानस्थलमा नियमित हवाई सेवा फर्कन सकेको छैन।
कुनै समय जहाजको आवाजले गाउँमा उत्साह भर्ने चौरजहारी अहिले त्यही जहाजको प्रतीक्षामा छ। धावनमार्ग कालोपत्रे भएर पनि उडान नहुँदा करोडौँको सरकारी लगानीको प्रतिफल नागरिकले पाउन सकेका छैनन्। स्थानीयको अपेक्षा एउटै छ—विमानस्थलमा फेरि जहाज आओस्, चौरजहारीको आकाशमा हवाई सेवाको पुरानो चहलपहल फर्कियोस्।
चाहनुहुन्छ भने यसलाई �⁠गोरखापत्र/अनलाइन पत्रिकाको शैलीमा अझ धारिलो लिडसहित, वा **�⁠रेडियो समाचारका लागि ३–४ मिनेटको स्क्रिप्ट**मा पनि मिलाइदिन सक्छु।