सुर्खेत ,१ असोज ।
सुर्खेत । कर्णाली प्रदेशमा खेती भइरहेको एक लाख ३० हजार ७३१ हेक्टर जमिनमध्ये ९० हजार २०४ हेक्टर अर्थात् करिब ६९ प्रतिशतमा सिँचाइ सुविधा पुगेको छैन । जलस्रोत तथा ऊर्जा विकास मन्त्रालयका अनुसार खेती भइरहेको जमिनमध्ये ३५ हजार २९७ हेक्टरमा मात्रै वर्षभरि र पाँच हजार २३० हेक्टरमा मौसमी सिँचाइ सुविधा पुगेको छ ।

वर्षभरि र मौसमी सिँचाइ सुविधा पुगेको क्षेत्रफल जोड्दा कर्णालीमा कुल ४० हजार ५२७ हेक्टर जमिनमा सिँचाइ पुगेको छ । यसमध्ये वर्षभरि सिँचाइ हुने क्षेत्र खेती गरिएको जमिनको २६.९९ प्रतिशत मात्रै हो ।
प्रदेशमा कुल खेतीयोग्य क्षेत्रफल दुई लाख १३ हजार ५४४ हेक्टर रहेको छ । त्यसमध्ये एक लाख ३० हजार ७३१ हेक्टरमा खेती भइरहेको भए पनि त्यसको ठुलो हिस्सा नियमित सिँचाइको पहुँचमा छैन । तथ्यांकअनुसार खेती गरिएको प्रत्येक १० हेक्टरमध्ये करिब सात हेक्टरमा वर्षभरि वा मौसमी सिँचाइ सुविधा पुगेको छैन ।
वर्षभरि सिँचाइ हुने जमिन ३५ हजार हेक्टर
मन्त्रालयका अनुसार कर्णालीमा ३५ हजार २९७ हेक्टरमा बाह्रै महिना सिँचाइ सुविधा उपलब्ध छ । यो खेती भइरहेको कुल क्षेत्रफलको २६.९९ प्रतिशत हो ।
त्यस्तै, पाँच हजार २३० हेक्टरमा मौसमी सिँचाइ सुविधा पुगेको छ । वर्षभरि र मौसमी गरी ४० हजार ५२७ हेक्टरमा सिँचाइ पुगे पनि ९० हजार २०४ हेक्टर जमिन अझै सिँचाइ सुविधाबाट बाहिर छ ।
यसले कर्णालीको कृषि क्षेत्रको ठुलो हिस्सा अझै वर्षा तथा मौसमी पानीमा निर्भर रहेको देखाउँछ। विशेषगरी हिउँद तथा सुख्खा समयमा पानीको अभाव हुँदा खेतीमा समस्या हुने अवस्था छ ।
३० हजार हेक्टरमा परम्परागत सिँचाइ
कर्णालीमा परम्परागत सिँचाइ प्रणालीबाट ३० हजार ३९६ हेक्टर जमिनमा सिँचाइ भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । खोला, नदी तथा मुहानबाट कुलो निर्माण गरी खेतमा पानी पुर्‍याउने प्रणाली अझै धेरै ठाउँमा प्रयोगमा छ ।
परम्परागत प्रणालीबाट ठूलो क्षेत्रफलमा सिँचाइ हुँदै आए पनि पानीको स्रोत घट्ने समयमा यसको प्रभावकारिता कम हुने गरेको छ । आधुनिक सिँचाइ संरचनाको विस्तारसँगै पुराना कुलो तथा सिँचाइ प्रणालीको सुधार गर्नुपर्ने अवस्था रहेको मन्त्रालयको तथ्यांकले देखाउँछ ।
जनता सिँचाइका ४० मध्ये ३७ आयोजना निर्माण
सिँचाइ सुविधा विस्तारका लागि प्रदेश सरकारले कर्णाली प्रदेश जनता सिँचाइ कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ । मन्त्रालयका अनुसार कार्यक्रमअन्तर्गत ४० वटा आयोजनामध्ये ३७ वटा निर्माण भएका छन् ।
त्यस्तै, नदी तथा खोलाको कटानबाट खेतीयोग्य जमिन संरक्षणका लागि सञ्चालन गरिएको कर्णाली प्रदेश जनता तटबन्ध कार्यक्रमअन्तर्गत पनि ४० आयोजनामध्ये ३७ वटा निर्माण भएका छन् ।
एक हजार ३७ आयोजना सम्पन्न
जलस्रोत तथा ऊर्जा विकास मन्त्रालयले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा खानेपानी, सिँचाइ, नदी नियन्त्रण तथा ऊर्जा क्षेत्रका एक हजार ४२२ आयोजना सञ्चालन गरेको थियो । तीमध्ये एक हजार ३७ आयोजना सम्पन्न भएका छन् ।
मन्त्रालयका वरिष्ठ सिडिई रमेश सुवेदीका अनुसार १२४ वटा आयोजनाको सम्झौता हुन सकेन भने २६१ वटा आयोजना पूरा हुन बाँकी रहेकाले चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ मा काम भइरहेको छ ।
कर्णालीमा खेती भइरहेको एक लाख ३० हजार ७३१ हेक्टरमध्ये ९० हजार २०४ हेक्टरमा सिँचाइ सुविधा नपुगेको तथ्यांकले कृषि उत्पादन बढाउन वर्षभरि सिँचाइ हुने क्षेत्र विस्तारलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखाएको छ ।