बाँके ,२५ साउन ।

महिलाको प्रजनन स्वास्थ्य, स्त्रीरोग तथा प्रसूति सेवामा विशेषज्ञता हासिल गरेकी डा. दुर्गा रावत (बि.सी.) को नेतृत्वमा कोहलपुरमा एच एन्ड एच हस्पिटल सञ्चालनमा आएको छ। कोहलपुरस्थित रेडक्रस मार्गमा स्थापना गरिएको अस्पतालले पश्चिम क्षेत्रका महिलालाई विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा स्थानीयस्तरमै उपलब्ध गराउने उद्देश्यसहित सेवा विस्तार थालेको हो।महिलाको स्वास्थ्यमा स्त्रीरोग तथा प्रसूति सेवा अत्यन्त संवेदनशील चिकित्सा क्षेत्र मानिन्छ। महिनावारीसम्बन्धी समस्या, असामान्य रक्तस्राव, पाठेघर तथा डिम्बाशयसम्बन्धी समस्या, प्रजनन स्वास्थ्य, गर्भावस्था, प्रसूति तथा प्रसूति पश्चात्का स्वास्थ्य समस्या समयमै पहिचान र उपचार हुन नसक्दा जटिल अवस्था सिर्जना हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा विशेषज्ञ चिकित्सकीय परामर्श र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ।कोहलपुरमा विशेषज्ञ स्त्रीरोग सेवाको पहुँच विस्तार गर्ने उद्देश्यले डा. रावतले एच एन्ड एच हस्पिटल सञ्चालनमा ल्याएकी हुन्।महिलाको स्वास्थ्यमा विशेषज्ञ सेवाको आवश्यकतानेपालका ग्रामीण तथा अर्धशहरी क्षेत्रमा महिलाले अझै पनि स्त्रीरोगसम्बन्धी समस्या लामो समयसम्म सहेर बस्ने अवस्था देखिन्छ। सामाजिक संकोच, स्वास्थ्यसम्बन्धी पर्याप्त जानकारीको अभाव, आर्थिक अवस्था तथा विशेषज्ञ सेवा टाढा हुनु यसको एउटा कारण हो।विशेषगरी प्रजनन उमेरका महिलामा देखिने स्त्रीरोगसम्बन्धी समस्या, गर्भावस्थाका जोखिम तथा प्रसूति सेवामा समयमै चिकित्सकीय मूल्यांकन आवश्यक हुन्छ। जोखिमको प्रारम्भिक पहिचानले सम्भावित जटिलतालाई कम गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।यही आवश्यकतालाई ध्यानमा राख्दै कोहलपुरमा विशेषज्ञ स्त्रीरोग सेवा उपलब्ध हुनु पश्चिम क्षेत्रका महिलाका लागि स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।रोगको उपचार मात्र होइन, समयमै पहिचानमा जोडस्त्रीरोग सेवामा उपचारसँगै रोगको प्रारम्भिक पहिचान र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणको पनि उत्तिकै महत्व हुन्छ। महिलामा देखिने असामान्य रक्तस्राव, लामो समयसम्म रहने तल्लो पेटको दुखाइ, महिनावारीमा अनियमितता, प्रजननसम्बन्धी समस्या तथा गर्भावस्थाका असामान्य लक्षणलाई सामान्य रूपमा लिएर बस्नु स्वास्थ्यका दृष्टिले उचित हुँदैन।विशेषज्ञ चिकित्सकसँग परामर्श गरी आवश्यक परीक्षणमार्फत समस्याको कारण पहिचान गर्नु उपचारको पहिलो चरण हो। यसका लागि स्थानीयस्तरमै विशेषज्ञ चिकित्सकीय सेवा उपलब्ध हुनु बिरामीका लागि समय, खर्च र यात्राको झन्झट कम गर्ने महत्वपूर्ण माध्यम बन्न सक्छ।प्रसूति स्वास्थ्यमा विशेष संवेदनशीलता आवश्यकगर्भावस्था महिलाको जीवनको संवेदनशील चरण हो। गर्भधारणपूर्व परामर्शदेखि गर्भावस्थाको नियमित परीक्षण, जोखिम मूल्यांकन, सुरक्षित प्रसूति तथा प्रसूति पश्चात्को स्वास्थ्य निगरानीसम्म चिकित्सकीय सेवाको निरन्तर आवश्यकता पर्छ।गर्भावस्थामा उच्च रक्तचाप, मधुमेह, रक्तअल्पता, असामान्य रक्तस्रावलगायतका समस्या समयमै पहिचान हुन नसके आमा र शिशु दुवैको स्वास्थ्यमा जोखिम उत्पन्न हुन सक्छ। त्यसैले नियमित गर्भ परीक्षण र दक्ष स्वास्थ्यकर्मीको निगरानीलाई सुरक्षित मातृत्वको महत्वपूर्ण आधार मानिन्छ।एच एन्ड एच हस्पिटलले महिला स्वास्थ्यसम्बन्धी विशेषज्ञ सेवाको पहुँच विस्तार गर्ने उद्देश्यसहित आफ्नो सेवा अघि बढाइरहेको छ।कोहलपुरको स्वास्थ्य सेवामा थपिएको विशेषज्ञ आयामपश्चिम नेपालमा स्वास्थ्य सेवाको प्रमुख केन्द्रका रूपमा विकास हुँदै गएको कोहलपुरमा विशेषज्ञ चिकित्सकीय सेवाको विस्तारले स्थानीय स्वास्थ्य प्रणालीलाई थप बलियो बनाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।विशेषज्ञ सेवा स्थानीयस्तरमै उपलब्ध हुँदा बिरामीले सामान्य स्वास्थ्य समस्यादेखि विशेषज्ञ मूल्यांकन आवश्यक पर्ने अवस्थासम्म समयमै चिकित्सकीय परामर्श लिन सक्ने वातावरण निर्माण हुन्छ। यसले जटिल अवस्थामा मात्र ठूला शहर वा अन्य स्वास्थ्य संस्थामा रेफर हुनुपर्ने अवस्थालाई समेत व्यवस्थित गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।डा. दुर्गा रावतको विशेषज्ञ नेतृत्वमा सञ्चालनमा आएको एच एन्ड एच हस्पिटलले यही स्वास्थ्य आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने लक्ष्य लिएको छ।‘स्वास्थ्य समस्या लुकाएर होइन, पहिचान गरेर उपचार गरौं’महिलाको स्वास्थ्यमा देखिने धेरै समस्या प्रारम्भिक चरणमै पहिचान गर्न सकिए उपचार सहज र प्रभावकारी हुन सक्छ। त्यसैले स्वास्थ्य समस्या देखिएपछि मात्र अस्पताल जानेभन्दा नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, चिकित्सकीय परामर्श र रोगको प्रारम्भिक पहिचानमा जोड दिन आवश्यक हुन्छ।विशेषगरी प्रजनन स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विषयमा महिलाले सामाजिक संकोच वा गलत धारणाका कारण उपचार ढिला गर्नुहुँदैन। आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत हुनु र आवश्यक पर्दा विशेषज्ञ चिकित्सकसँग परामर्श लिनु नै सुरक्षित स्वास्थ्यको आधार हो।कोहलपुरको रेडक्रस मार्गमा सञ्चालनमा आएको एच एन्ड एच हस्पिटल र डा. दुर्गा रावतको विशेषज्ञ सेवाले पश्चिम क्षेत्रका महिलालाई आफ्नै क्षेत्रमा स्त्रीरोग तथा प्रसूति स्वास्थ्यसम्बन्धी विशेषज्ञ परामर्श र उपचारको पहुँच विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।स्वस्थ महिला नै स्वस्थ परिवार र स्वस्थ समाजको आधार हुन्। त्यसैले महिलाको स्वास्थ्यमा विशेषज्ञ सेवाको विस्तार केवल चिकित्सा क्षेत्रको आवश्यकता होइन, समग्र सामाजिक स्वास्थ्य सुधारको महत्वपूर्ण आधार पनि हो।