बाँके ,१४ कार्तिक

तिहार नजिकिँदै गर्दा बजारमा सयपत्री फूलको माग बढ्न थालेको छ। घर, आँगन र पसल सजाउनदेखि दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई लगाइदिने माला बनाउनसम्म प्रयोग हुने सयपत्री फूलको मागलाई लक्षित गर्दै बाँकेको नरैनापुर गाउँपालिका–५ मटेहियामा युवाहरूले व्यावसायिक फूलखेती सुरु गरेका छन्। कुनै समय रोजगारी र अवसरको खोजीमा गाउँ छाड्नुपर्ने बाध्यता रहेको नरैनापुरमा अहिले युवाहरू आफ्नै गाउँको माटोमा सम्भावना खोज्दै फूलखेतीमा जुटेका छन्।

स्थानीय तीन युवा सुवाष जंग शाह, कृतिराज दीक्षित र सुशीलकुमार मौर्याले करिब १० लाख रुपैयाँ लगानीमा दुई बिघा क्षेत्रफलमा सयपत्री फूलखेती गर्नुभएको छ। उहाँहरूले करिब १२ हजार बिरुवा रोपेर यस वर्ष १० हजार किलोग्राम फूल उत्पादन गर्ने लक्ष्य राख्नुभएको छ। अहिले खेतमा सयपत्री फूल ढकमक्क फुलेका छन्। तिहारको बजारलाई लक्षित गरी फूल बिक्री गर्ने तयारीसमेत अन्तिम चरणमा पुगेको छ।

नरैनापुरमा तीन युवाले व्यावसायिक फूलखेती सुरु गरिरहँदा बाँकेकै कोहलपुर नगरपालिका–१२ का कर्णबहादुर थापा र विष्णु चौधरी पनि लामो समयदेखि फूलखेतीलाई व्यावसायिक रूपमा अगाडि बढाउँदै आउनुभएको छ। परम्परागत रूपमा गरिँदै आएको खेतीभन्दा फरक सोचका साथ उहाँहरूले फूलखेतीलाई आम्दानीको स्रोत बनाउने प्रयास गर्नुभएको हो।

विशेषगरी कर्णबहादुर थापाको फूलखेतीप्रतिको यात्रा संघर्ष र सिकाइसँग जोडिएको छ। रोजगारीका लागि लामो समय विदेशमा बिताउनुभएका थापाले त्यहाँ रहँदा विभिन्न कठिनाइ भोग्नुभयो। विदेशमा श्रम गरेर प्राप्त गरेको अनुभव र त्यहाँ सिकेको सीपलाई आफ्नै गाउँठाउँमा प्रयोग गर्ने सोच उहाँमा पलायो। विदेशमा सिकेको सीप र अनुभवलाई आफ्नै माटोमा उपयोग गर्न सके स्वदेशमै पनि केही गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वासका साथ उहाँ फूलखेतीतर्फ आकर्षित हुनुभयो।

विदेशमा वर्षौंसम्म पसिना बगाउनुभएका थापाले फर्किएपछि गाउँमै फूलखेतीलाई व्यावसायिक रूपमा अघि बढाउनुभयो। उहाँका लागि फूलखेती केवल फूल उत्पादन गर्ने काम मात्र रहेन, विदेशमा सिकेको सीपलाई स्वदेशमै प्रयोग गर्ने र आफ्नै ठाउँमा आत्मनिर्भर बन्ने माध्यमसमेत बनेको छ। उहाँसँगै विष्णु चौधरीले पनि लामो समयदेखि फूलखेती गर्दै स्थानीय बजारमा फूलको माग पूरा गर्ने प्रयास गरिरहनुभएको छ।

युवाहरूले सुरु गरेको फूलखेतीले बाँकेमा फूल उत्पादनको सम्भावना बढाउँदै लगेको छ। विशेषगरी तिहारका बेला नेपालगञ्ज, कोहलपुरलगायतका बजारमा सयपत्री फूलको माग उच्च हुने गर्दछ। तर स्थानीय उत्पादन पर्याप्त नहुँदा यसअघि भारतीय बजारबाट फूल तथा माला ल्याउनुपर्ने अवस्था थियो। स्थानीय स्तरमै व्यावसायिक फूलखेती विस्तार हुन थालेपछि आयातमा निर्भरता घटाउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ।

नरैनापुरका कृषक कृतिराज दीक्षितका अनुसार अहिले फूल बिक्रीका लागि तयार अवस्थामा रहेको छ। तिहारमा सयपत्री फूलको माग उच्च हुने भएकाले नेपालगञ्ज र कोहलपुरलाई मुख्य बजार बनाएर बिक्री गर्ने तयारी गरिएको छ। फूल खरिद गर्न चाहने ग्राहकलाई घरसम्मै पुर्‍याउने व्यवस्था मिलाउनुका साथै नेपालगञ्जमा बिक्री केन्द्र (स्टल) राखेर पनि फूल बिक्री गरिने उहाँले जानकारी दिनुभयो।

स्थानीय उत्पादनलाई बजारमा पुर्‍याउने र भारतीय फूलको आयातमा निर्भरता घटाउने उद्देश्यले खेती सुरु गरिएको दीक्षितको भनाइ छ। उहाँका अनुसार स्थानीय स्तरमै उत्पादन बढाउन सके किसानको आम्दानी वृद्धि हुनुका साथै उपभोक्ताले पनि ताजा फूल सहज रूपमा प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

नरैनापुर गाउँपालिकामा पहिलोपटक व्यावसायिक रूपमा गरिएको फूलखेतीको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नवराज वलीले स्थलगत निरीक्षण गर्नुभएको छ। निरीक्षणका क्रममा उहाँले फूलखेतीको अवस्था राम्रो रहेको उल्लेख गर्दै यसको संरक्षण, प्रवर्द्धन र बजारीकरणमा सहयोग आवश्यक रहेको बताउनुभयो।

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत वलीले व्यावसायिक फूलखेती गर्ने कृषकलाई प्रोत्साहन गर्न गाउँपालिकाले विशेष योजना ल्याउने तयारी गरेको जानकारी दिनुभयो। तिहारका बेला फूल खरिद गर्न भारतीय बजार जानुपर्ने स्थानीयवासीको बाध्यता अन्त्य गर्न स्थानीय उत्पादनले सहयोग पुर्‍याउने विश्वास उहाँले व्यक्त गर्नुभयो।

वास्तवमा फूलखेती केवल तिहारमा फूल र माला बिक्री गर्ने व्यवसाय मात्र होइन। थोरै जग्गामा पनि उपयुक्त योजना, मेहनत र बजारको मागअनुसार खेती गर्न सके राम्रो आम्दानी लिन सकिने कृषि व्यवसायका रूपमा यसको सम्भावना देखिएको छ। तर खेती सुरु गरेर मात्र किसानको समस्या समाधान हुँदैन। बिरुवाको गुणस्तर, सिँचाइ, रोग तथा कीराको नियन्त्रण, उत्पादनको उचित मूल्य र बजारसम्मको पहुँच पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

विदेशमा वर्षौंसम्म श्रम गरेर फर्किएका कर्णबहादुर थापाजस्ता युवाले विदेशमा सिकेको सीप गाउँमै प्रयोग गर्नु र नरैनापुरका युवाले सामूहिक लगानीमा फूलखेती सुरु गर्नुले स्थानीय स्तरमै रोजगारी र उद्यमशीलताको सम्भावना देखाएको छ। रोजगारीका लागि विदेश जानैपर्छ भन्ने सोचलाई बदल्दै आफ्नै गाउँमा पनि नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश उनीहरूको प्रयासले दिएको छ।

स्थानीय सरकारले यस्ता उद्यमशील युवालाई आवश्यक प्राविधिक सहयोग, अनुदान, सिँचाइ सुविधा र बजार व्यवस्थापनमा साथ दिन सके फूलखेती थप विस्तार हुन सक्छ। तिहारमा केही दिनका लागि मात्र देखिने फूलको व्यापारलाई वर्षभरि नै सञ्चालन हुने व्यवसायका रूपमा विकास गर्न सके किसानको आम्दानीको दिगो आधार बन्न सक्छ।

नरैनापुरका खेतमा फुलेका सयपत्री फूलले अहिले तिहारको रौनक मात्र थपेका छैनन्, गाउँमै केही गर्न सकिन्छ भन्ने आशा पनि जगाएका छन्। विदेशमा सिकेको सीपलाई आफ्नै माटोमा प्रयोग गर्ने युवा र स्थानीय सम्भावनालाई व्यवसायमा बदल्न खोज्ने कृषकहरूको मेहनतले बाँकेमा फूलखेतीको नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्दै गएको छ। अब यो सम्भावनालाई दिगो व्यवसायमा रूपान्तरण गर्न स्थानीय सरकार, कृषक र बजारबीच प्रभावकारी सहकार्य आवश्यक देखिएको छ।